(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 281

॥ శ్రీః ॥
3.281. అధ్యాయః 281
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
రామణ సుగ్రీవేణ సఖ్యకరణపూర్వకం వాలిహననం ॥ 1 ॥ రావణేనాశోకవనే సీతానివేశనపూర్వకం తద్వశీకరణాయ రాక్షసీనాం నియోజనం ॥ 2 ॥ తత్ర త్రిజటయా రామరావణయోరిష్టానిష్టసూచకస్వదృష్టస్వాప్నప్రకారకథనేన సీతాయాః పరిసాంత్వనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-281-0x(2706)(26703)
తతోఽవిదూరే నలినీం రప్రభూతకమలోత్పలాం।
సీతాహరణదుఃఖార్తః పంపాం రామః సమాసదత్ ॥ 3-281-1(26704)
మారుతేన సుశీతేన సుఖేనామృతగంధినా।
సేవ్యమానో వనే తస్మింజగామ మనసా ప్రియాం ॥ 3-281-2(26705)
విలలాప సరాజేంద్రస్తత్రకాంతానుస్మరన్।
కామబాణాభిసంతప్తం సౌమిత్రిస్తమథాబ్రవీత్ ॥ 3-281-3(26706)
న త్వామేవంవిధో భావః స్ప్రష్టుమర్హతి మానద।
ఆత్మవంతమివ వ్యాధిః పురుషంవృద్ధసేవినం ॥ 3-281-4(26707)
ప్రవృత్తిరుపలబ్ధా తే వైదేహ్యా రావణస్య చ।
తాం త్వం పురుషకారేణ బుద్ధ్యా చైవోపపాదయ ॥ 3-281-5(26708)
అభిగచ్ఛావ సుగ్రీవం శైలస్థం హరిపుంగవం।
మయి శిష్యే చ భృత్యే చ సహాయే చ సమాశ్వస ॥ 3-281-6(26709)
ఏవం బహువిధైర్వాక్యైర్లక్ష్మణేన స రాఘవః।
ఉక్తః ప్రకృతిమాపేదే కార్యే చానంతరోఽభవత్ ॥ 3-281-7(26710)
నిషేవ్య వారి పంపాయాస్తర్పయిత్వా పితృనపి।
ప్రతస్థతురభౌ వీరౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ॥ 3-281-8(26711)
తావృశ్యమూకమభ్యేత్య బహుమూలఫలద్రుమం।
గిర్యగ్రే వానరాన్పఞ్వీరౌ దదృశతుస్తదా ॥ 3-281-9(26712)
సుగ్రీవః ప్రేషయామాస సచివం వానరం తయోః।
బుద్ధిమంతం హనూమంతం హిమవంతమివ స్థితం ॥ 3-281-10(26713)
తేన సంభాష్య పూర్వం తౌ సుగ్రీవమభిజగ్మతుః।
రసఖ్యం వానరరాజేన చక్రే రామస్తదా నృప ॥ 3-281-11(26714)
`తతః సీతాం హృతాం శ్రుత్వా సుగ్రీవో వాలినా కృతం।
దుఃఖమాఖ్యాతవాన్సర్వం రామాయామితతేజసే' ॥ 3-281-12(26715)
తద్వాసో దర్శయామాస తస్ కార్యే నివేదితే।
వానరాణాం తు యత్సీతా హ్రియమాణా వ్యపాసృజత్ ॥ 3-281-13(26716)
తత్ప్రత్యయకరం లబ్ధ్వా సుగ్రీవం ప్లవగాధిపం।
పృథివ్యాం వానరైశ్వర్యే స్వయంరామోఽభ్యషేచయత్ ॥ 3-281-14(26717)
ప్రతిజజ్ఞే చకాకుత్స్థః సమరే వాలినో వధం।
సుగ్రీవశ్చాపి వైదేహ్యాః పునరానయనం నృప ॥ 3-281-15(26718)
ఇత్యేవం సమయం కృత్వావిశ్వాస్య చ పరస్పరం।
అభ్యేత్య సర్వకిష్కింధాం తస్థుర్యుద్ధాభికాంక్షిణః ॥ 3-281-16(26719)
సుగ్రీవః ప్రాప్యకిష్కింధాం ననాదౌఘనిభస్వనః।
నసాయ్ తన్మమృషే వాలీ తారా తం ప్రత్యషేధయత్ ॥ 3-281-17(26720)
యథానదతిసుగ్రీవో బలవానేష వానరః।
మన్యే చాశ్రయవాన్ప్రాప్తో న త్వం నిష్క్రాంతుమర్హసి ॥ 3-281-18(26721)
హేమమాలీ తతో వాలీ తారాం తారాధిపాననాం।
ప్రోవాచ వచనం వాగ్మీ తాం వానరపతిః పతిః ॥ 3-281-19(26722)
సర్వభూతరుతజ్ఞా శృణు సర్వం కపీశ్వర ॥
కేన చాశ్రయవాన్ప్రాప్తో మమైప భ్రాతృగంధికః ॥ 3-281-20(26723)
చింతయిత్వా ముహూర్తం తు తారా తారాధిపప్రభా।
పతిమిత్యబ్రవీత్ప్రాజ్ఞా శృణు సర్వం కపీశ్వర ॥ 3-281-21(26724)
హృతదారో మహాసత్వోరామో దశరథాత్మజః।
రతుల్యారిమిత్రతాం ప్రాప్తః సుగ్రీవేణ ధనుర్ధరః ॥ 3-281-22(26725)
భ్రాతా చాస్య మహాబాహుః సౌమిత్రిరపరాజితః।
లక్ష్మణో నామ మేధావీ స్థితః కార్యార్థసిద్ధయే ॥ 3-281-23(26726)
మైందశ్చ ద్వివిదశ్చాపి హనూమాంశ్చానిలాత్మజః।
జాంబవానృక్షరాజశ్చ సుగ్రీవసచివాః స్థితాః ॥ 3-281-24(26727)
సర్వ ఏతే మహాత్మానో బుద్ధిమంతో మహాబలాః।
అలం తవ వినాశాయ రామవీర్యవ్యపాశ్రయాః ॥ 3-281-25(26728)
తస్యాస్తదాక్షిప్య వచో హితముక్తం కపీశ్వరః।
పర్యశంకత తామీర్షుః సుగ్రీవగతమానసాం ॥ 3-281-26(26729)
తారాం పరుషముక్త్వా తు నిర్జగామ గుహాముఖాత్।
స్థితం మాల్యవతోఽభ్యాశే సుగ్రీవం సోభ్యభాషత ॥ 3-281-27(26730)
అసకృత్త్వం మయా క్లీవ నిర్జితో జీవితప్రియః।
ముక్తో గచ్ఛసి దుర్బుద్ధే కథంకారం రణే పునః ॥ 3-281-28(26731)
ఇత్యుక్తః ప్రాహసుగ్రీవో భ్రాతరం హేతుమద్వచః।
ప్రాప్తకాలమమిత్రఘ్నం రామం సంబోధయన్నివ ॥ 3-281-29(26732)
హృతరాజ్యస్య మే రాజన్హృతదారస్య చ త్వయా।
కిం మే జీవితసామర్థ్యమితి విద్ధి సమాగతం ॥ 3-281-30(26733)
ఏవముక్త్వాబహువిధం తతస్తౌ సన్నిపేతతుః।
సమరే వాలిసుగ్రీవౌ సాలతాలశిలాయుధౌ ॥ 3-281-31(26734)
ఉభౌ జఘ్నతురన్యోన్యముభౌ భూమౌ నిపేతతుః।
ఉభౌ వవల్గతుశ్చిత్రం ముష్టిభిశ్చ నిజఘ్నతుః ॥ 3-281-32(26735)
ఉభౌ రుధిరసంసిక్తౌ నఖదంతపరిక్షతౌ।
శుశుభాతే తదా వీరౌ పుష్పితావివ కింశుకౌ ॥ 3-281-33(26736)
న విశేషస్తయోర్యుద్ధే యదా కశ్చన దృశ్యతే।
సుగ్రీవస్ తదా మాలాం హనుమాన్కంఠ ఆసజత్ ॥ 3-281-34(26737)
స మాలయా తదా వీరః శుశుభే కంఠసక్తయా।
శ్రీమానివ మహాశైలో మలయో మేఘమాలయా ॥ 3-281-35(26738)
కృతచిహ్నం తు సుగ్రీవం రామో దృష్ట్వా మహాధనుః।
విచకర్ష ధనుఃశ్రేష్ఠం వాలిముద్దిశ్య లక్షయన్ ॥ 3-281-36(26739)
విష్ఫారస్తస్ ధనుషో యంత్రస్యేవ తదా బభౌ।
వితత్రాస తదా వాలీ శరేణాభిహతో హృది ॥ 3-281-37(26740)
స భిన్నహృదయో వాలీ వక్రాచ్ఛోణితముద్వమన్।
దదర్శావస్థితం రామం తతః సౌమిత్రిణా సహ ॥ 3-281-38(26741)
గర్హయిత్వాస కాకుత్స్థం పపాత భువి మూర్చ్ఛితః।
తారా దదర్శ తం భూమౌ తారాపతిమివ చ్యుతం ॥ 3-281-39(26742)
హతే వాలిని సుగ్రీవః కిష్కింధాం ప్రత్యపద్యత।
తాం తారాపతిముఖీం తారాం నిపతితేశ్వరాం ॥ 3-281-40(26743)
రామస్తు చతురో మాసాన్పృష్ఠే మాల్యవతః శుభే।
నివాసమకరోద్ధీమాన్సుగ్రీవేణాభ్యుపస్థితః ॥ 3-281-41(26744)
రావణోఽపిపురీం గత్వాలంకాం కామబలాత్కృతః।
సీతాం నివేశయామాస భవనే నందనోపమే ॥ 3-281-42(26745)
అశోకవనికాభ్యాసే తాపసాస్రమసన్నిభే।
భర్తృస్మరణతన్వంగీ తాపసీవేషధారిణీ ॥ 3-281-43(26746)
ఉపవాసతపఃశీలా తతః సా పృథులేక్షణా।
ఉవాస దుఃఖవసతిం ఫలమూలకృతాశనా ॥ 3-281-44(26747)
దిదేశ రాక్షసీస్తత్రరక్షణే రాక్షసాధిపః।
ప్రాసాసిశూలపరశుముద్గరాలాతధారిణీః ॥ 3-281-45(26748)
ద్వ్యక్షీం త్ర్యక్షీం లలాటక్షీం దీర్ఘజిహ్వామజిహ్వికాం।
త్రిస్తనీమేకపాదాం చ త్రిజటామేకలోచనాం ॥ 3-281-46(26749)
ఏతాశ్చాన్యాశ్చ దీప్తాక్ష్యః కరభోత్కటమూర్ధజాః।
పరివార్యాసతే సీతాం దివారాత్రమతంద్రితాః ॥ 3-281-47(26750)
తాస్తు తామాయతాపాంగీం పిశాచ్యో దారుణస్వరాః।
తర్జయంతి సదా రౌద్రాః పరుషవ్యంజనస్వరాః ॥ 3-281-48(26751)
ఖాదామ పాటయామైనాం తిలశః ప్రవిభజ్యతాం।
యేయం భర్తారమస్మాకమవమత్యేహ జీవతి ॥ 3-281-49(26752)
ఇత్యేవం పరిభర్త్సంతీస్త్రాసయానాః పునః పునః।
భర్తృశోకసమావిష్టా నిఃశ్వస్యేదమువాచ తాః ॥ 3-281-50(26753)
ఆర్యాః ఖాదత మాం శీఘ్రం న మే లోభోస్తి జీవితే।
వినా తం పుండరీకాక్షం నీలకుంచితమూర్ధజం ॥ 3-281-51(26754)
అద్యైవాహం నిరాహారా జీవితప్రియవర్జితా।
శోషయిష్యామి గాత్రాణి బల్లీ తలగతా యథా ॥ 3-281-52(26755)
న త్వన్యమభిగచ్ఛేయం పుమాంసం రాఘవాదృతే।
ఇతి జానీత సత్యం మేక్రియతాం యదనంతరం ॥ 3-281-53(26756)
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా రాక్షస్యస్తాః ఖరస్వనాః।
ఆఖ్యాతుం రాక్షసేంద్రాయ జన్ముస్తత్సర్వమాదితః ॥ 3-281-54(26757)
గతాసు తాసు సర్వాసు త్రిజటా నామ రాక్షసీ।
సాంత్వయామాస వైదేహీం ధర్మజ్ఞా ప్రియవాదినీ ॥ 3-281-55(26758)
సీతే వక్ష్యామి తే కించిద్విశ్వాసం కరు మే సఖి।
భయం త్వం త్యజ వామోరు శృణు చేదం వచో మమ ॥ 3-281-56(26759)
అవింధ్యో నామ మేధావీ వృద్ధో రాక్షసపుంగవః।
స రామస్య హితాన్వేషీ త్వదర్థే మామచూచుదత్ ॥ 3-281-57(26760)
సీతా మద్వచనాద్వాచ్యా సమాశ్వాస్య ప్రసాద్య చ।
భర్తా తేకుశలీ రామోలక్ష్మణానుగతో బలీ ॥ 3-281-58(26761)
సఖ్యం వానరరాజేన శక్రప్రతిమతేజసా।
కృతవాన్రాఘవః శ్రీమాంస్త్వదర్థే చ సముద్యతః ॥ 3-281-59(26762)
మా చ తే భూద్భయం భీరు రావణాల్లోకగర్హితాత్।
నలకూబరశాపేన రక్షితా హ్యసి నందిని ॥ 3-281-60(26763)
శప్తో హ్యేష పురా పాపో వధూం రంభాం పరామృశన్।
న శక్రోత్యవశాం నారీముపైతుమజితేంద్రియః ॥ 3-281-61(26764)
క్షిప్రమేష్యతి తే భర్తా సుగ్రీవేణాభిరక్షితః।
సౌమిత్రిసహితో ధీమాంస్త్వాం చేతో మోక్షయిష్యతి ॥ 3-281-62(26765)
స్వప్నా హి సుమహాఘోరా దృష్టా మేఽనిష్టదర్శనాః।
వినాశాయాస్య దుర్బుద్ధేః పౌలస్త్యస్య కులస్య చ ॥ 3-281-63(26766)
దారుణో హ్యేష దుష్టాత్మా క్షుద్రకర్మా నిశాచరః।
స్వభావాచ్ఛీలదోషేణ సర్వేషాం భయవర్ధనః ॥ 3-281-64(26767)
స్పర్ధతే సర్వదేవైర్యః కాలోపహతచేతనః।
మయా వినాసలింగాని స్వప్నే దృష్టాని తస్య వై ॥ 3-281-65(26768)
తైలాభిషిక్తో వికచో మజ్జనప్కే దశాననః।
అసకృత్స్వరయుక్తే తు రథే నృత్యన్నివ స్థితః ॥ 3-281-66(26769)
కుంభకర్ణాదయశ్చేమే నగ్నాః పతితమూర్ధజాః।
గచ్ఛంతి దక్షిణామాశాం రక్తమాల్యానులేపనాః ॥ 3-281-67(26770)
శ్వేతాతపత్రః సోష్ణీషః శుక్లమాల్యానులేపనః।
శ్వేతపర్వతమారూఢ ఏక ఏవ విభీషణః ॥ 3-281-68(26771)
సచివాశ్చాస్య చత్వారః శుక్లమాల్యానులేపనాః।
శ్వేతపర్వతమారూఢా మోక్ష్యంతేఽస్మాన్మహాభయాత్ ॥ 3-281-69(26772)
రామస్యాస్త్రేణ పృథివీ పరిక్షిప్తా ససాగరా।
యశసా పృథివీం కృత్స్నాం పూరయిష్యతి తే పతిః ॥ 3-281-70(26773)
హస్తిసక్థిసమారూఢో భుంజానో మధుపాయసం।
లక్ష్మణశ్చ మయా దృష్టో దిధక్షుః సర్వతో దిశం ॥ 3-281-71(26774)
రుదతీ రుధిరార్ద్రాంగీ వ్యాఘ్రేణ పరిరక్షితా।
అసకృత్త్వం మయా దృష్టా గచ్ఛంతీ దిశముత్తరాం ॥ 3-281-72(26775)
హర్షమేష్యసి వైదేహి క్షిప్రం భర్త్రా సమన్వితా।
రాఘవేణ సహభ్రాత్రా సీతే త్వమచిరాదివ ॥ 3-281-73(26776)
ఇత్యేతన్మృగశావాక్షీ తచ్ఛ్రుత్వా త్రిజటావచః।
బభూవాశావతీ బాలా పునర్భర్తృసమాగమే ॥ 3-281-74(26777)
తావదభ్యాగతా రౌద్ర్యః పిశాచ్యస్తాఃసుదారుణాః।
దదృశుస్తాం త్రిజటయా సహాసీనాం యథాపురం ॥ 3-281-75(26778)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి రామోపాఖ్యానపర్వణి ఏకాశీత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 281 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-281- అవిదూరే సమీపే। నలినీం పుష్కరిణీం ॥
3-281-2 అమృతగంధినాఽమృతసదృశేన ॥
3-281-5 ఉపపాదయ సఫలీకురు ॥
3-281-7 అనంతరః సంలగ్నుః ॥
3-281-9 ఋశ్యమూకం పర్వతం ॥
3-281-17 ఓఘో జనవృందస్తన్నిభః స్వనో యస్య ॥
3-281-18 ఆశ్రయవాన్ పరబలాశ్రితః ॥
3-281-26 ఈర్షురీర్ష్యాలుః ॥
3-281-28 ముక్తో గచ్ఛసి దుర్బుద్ధే కథం ఘోరే పునరితి క. పాఠః।
ముక్తో జ్ఞాతిరితి జ్ఞాత్వా కా త్వరా మరణే పునః ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-281-30 జీవితసామర్థ్యం జీవనస్య శ్లాప్యత్వం ॥
3-281-47 కరభోత్కటమూర్ధజాః ఉష్ట్రసదృశకేశ్యః ॥
3-281-48 పరుషవ్యంజనఖరాత్మకాః శబ్దా యాసాం తాః ॥
3-281-52 వ్యాలీ తాలగతా యయేతి ఖ.ఝ.పాఠః ॥
3-281-61 వధూం స్రుషాం ॥
3-281-70 పరిక్షిప్తా వ్యాప్తా ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.